Livershunt Problems
 

I am breeding Yorkshire Terriers for approximately 30 years and suddenly just out of the blue there was a puppy with liver shunt. A terrible shock I can tell you because that was my first puppy ever with liver shunt! Immediately I went to more experienced people for advice and ended up at the Utrecht University, faculty Veterinary Medicine. There I met Harry van Engelen the person how takes the blood samples and doing the liver shunt tests.

Harry told me that liver shunts in Yorkshire Terriers are common! Although rare in my line I took my responsibility for the future and from now on every litter will be tested on liver shunt. I am the first breeder in the Netherlands who started testing all our litters on livershunt and also on hart failer!

 

It is a pitty but so far I am the only Yorkshire Terrier breeder in The Netherlands who actually takes his responsibility to test all the litters!
All my puppies get an official SHUNT FREE document from the

Utrecht University Clinic

 

 

 

Ik fok nu ongeveer 30 jaar Yorkshire Terriers en plotseling bleek er een puppy levershunt te hebben. Ik kan u meedelen dat ik daar slapeloze nachten van heb gehad want dit had ik nog nooit eerder meegemaakt. Voor advies heb ik direct contact opgenomen met mensen die hier meer van weten en kwam daardoor al snel bij Harry van Engelen van de Universiteit Utrecht, Faculteit Diergeneeskunde terecht. Harry vertelde me dat levershunt vaak voorkomt bij Yorkshire Terriers. Voor mij een totale verrassing, maar omdat ik dit in de toekomst nooit meer mee wil maken laat ik al mijn nestjes testen op levershunt. In Nederland was en ben ik de eerste fokker die hiermee is begonnen! Tevens worden onze puppen ook onderzocht op hartfalen!

 

Als het zo vaak voorkomt is het op zijn minst vreemd en ook onbegrijpelijk dat ik op dit moment de enige fokker in Nederland van Yorkshire Terriers ben die haar pups op levershunt laat testen!

 

Laat u niet wijsmaken als een fokker zegt dat het niet in zijn of haar lijn zit.

 

Niet testen is de ogen sluiten voor iets dat rampzalig kan uitpakken als het uw pas gekochte pup betreft! De gevolgen van een levershunt kunnen heel vroeg duidelijk worden maar het kan zich ook nog op latere leeftijd openbaren!

 

Al mijn puppys krijgen het officile testformulier van de Universiteits kliniek dat ze SHUNT VRIJ getest zijn mee!
 

 

 

Titel:

Portosystemische shunt

Auteur:

Marijke de Vries en Frank van Steenbeek

 

Portosystemische shunt
Een aangeboren afwijking die voorkomt bij de Yorkshire Terrier (en vele andere rassen) is de portosystemische shunt. Gebleken is dat ca. 1% van de pups de afwijking heeft.

Wat is een Portosystemische shunt?
Om de afwijking 'portosystemische shunt' te begrijpen is het van belang te weten hoe de situatie bij een gezonde hond is. Al het bloed, dat afkomstig is uit de maag, de darmen en andere buikorganen, verzamelt zich in de poortader, die in de lever uitmondt. Met dit bloed worden alle stoffen, die in de darmen worden opgenomen, naar de lever vervoerd. Naast nuttige voedingsstoffen worden uit de darmen ook uiterst giftige stoffen in het bloed opgenomen. De lever heeft als taak de giftige stoffen uit het poortaderbloed te verwijderen, zodat die niet in het lichaam kunnen binnendringen.
Een portosystemische shunt is een bloedvat dat de poortader verbindt met de achterste holle ader, die naar het hart loopt. Zo'n shunt is normaal niet aanwezig, het is dus een extra aangelegd bloedvat. Zo`n bloedvat kan in (intrahepatisch) of om (extrahepatisch) de lever heen liggen. Over het algemeen worden intrahepatische shunts meer gezien bij grotere rassen zoals de Ierse wolfshond, Berner Sennen honden en Hovawarts terwijl bij Yorkshire Terriers meestal extrahepatische shunts gevonden worden. Dit is overigens niet altijd het geval.
Verwacht wordt dat de achterliggende oorzaak varieert tussen de twee types shunt. In het geval van een intrahepatische shunt gaat het om een embryonaal bloedvat wat ten tijde van de ontwikkeling van de foetus een belangrijke functie heeft. Dit bloedvat zorgt ervoor dat het zuurstof- en voedingsstofrijke bloed direct wordt getransporteerd naar vitale organen als de hersenen en het hart. Na de geboorte hoort dit bloedvat binnen enkele dagen te sluiten. Wanneer dit niet het geval spreekt men van een intrahepatische shunt.
In het geval van een extrahepatische shunt wordt er een extra bloedvat aangelegd tijdens ontwikkeling. 
 


Het gevolg van beide types shunt zal duidelijk zijn en verschilt dus niet onderling: het poortaderbloed stroomt grotendeels door de shunt buiten de zuiverende functie van de lever om naar de achterste holle ader. Daarmee komen ook de giftige stoffen vanuit de darmen direct in het lichaam terecht. Bovendien werkt de lever niet goed omdat er veel minder bloed dan normaal in de lever aankomt.
Onder deze giftige stoffen is ammoniak een van de grote boosdoeners. Ammoniak komt vrij bij het afbreken van eiwitten in het darmstelsel. Door een niet goed functionerende lever stapelt ammoniak zich op in de hersenen. Op den duur veroorzaakt dit zeer ernstige neurologische verschijnselen.

Verschijnselen
De symptomen van een portosystemische shunt kunnen soms al op heel jonge leeftijd worden opgemerkt, maar het kan ook n tot anderhalf jaar duren voordat verschijnselen gezien worden. Dit betekent dus dat een fokker bij een nest pups van negen weken niet met zekerheid kan zien of n van de pups een shunt heeft. Een goed uitgevoerde ammoniaktest is de enige mogelijkheid om zekerheid te krijgen.
Niet altijd zijn de symptomen van een shunt even duidelijk en meestal vertoont n hond niet alle symptomen.
Wat zijn mogelijke verschijnselen?
1. snel moe worden.
2. sloom zijn.
3. veel drinken en veel plassen.
4. vertraagde groei, 'achterblijvertje'.
5. braken, soms ook diarree.
6. blaasontsteking, persen op de urine.
7. 'hersenverschijnselen'.
Hersenverschijnselen houden in: kwijlen, onhandig drinken, moeilijk slikken, 'dronken lopen', omvallen, dwangmatige bewegingen maken (zoals in cirkels lopen of door de muur willen lopen), schijnbaar blind zijn, slecht op prikkels reageren, toevallen hebben, plotseling in slaap vallen. De verschijnselen zijn vaak wisselend in ernst; een hond kan de ene dag heel normaal lijken en de volgende dag slecht zijn. Soms is een hond vooral de eerste uren na de maaltijd ziek.

Procedure levershunt-controle
Levershunt-controle van nesten Yorkshire Terriers is mogelijk in een aantal -specifiek daarvoor aangewezen- dierenartsenpraktijken en in de kliniek voor gezelschapsdieren van de Universiteit Utrecht.
Wil een fokker het nest door de Kliniek in Utrecht laten onderzoeken, dan dient een afspraak met de Kliniek gemaakt te worden. Wordt het nest getest door een van de andere aangewezen dierenartsen, dan kan de fokker met deze dierenartspraktijk een afspraak maken. Bij de controle dienen de testformulieren en een kopie van de stamboom van vader- en moederhond en een kopie van het groene chipformulier ingeleverd te worden. Pups worden pas getest nadat zij gechipt zijn.

Bloedafname
Om een portosytemische shunt vast te stellen wordt een bloedonderzoek op ammoniak verricht. De hond dient hiervoor nuchter te zijn; dat wil zeggen dat hij of zij na 23.00 uur op de dag voorafgaand aan het onderzoek niet meer mag eten (ook niet drinken bij de moederhond). Het drinken van water is wel toegestaan.
De meeste dierenartsen zullen bloed afnemen uit de hals; in de meeste gevallen gaat dit snel en eenvoudig. Bij tegenstribbelende pups kan het voorkomen dat er mis geprikt wordt en de dierenarts het nogmaals zal moeten proberen. Het is daarom van belang dat pups gewend zijn vastgehouden te worden!
Bloedafname dient zeer nauwkeurig te gebeuren om foutieve uitslagen te voorkomen. De dierenarts zal hiervoor de nodige voorzorgsmaatregelen treffen.
De kosten voor een ammoniak-test bedragen ca. 25,- per pup in de Kliniek in Utrecht; bij de overige aangewezen dierenartsen ligt dit hoger.

De uitslag
Snel na het afnemen van het bloed ontvangt de fokker de uitslag. Als de pups in de universiteitskliniek in Utrecht zijn getest, krijgt de fokker binnen ongeveer een half uur de uitslag. Bij de andere dierenartsen zult u over het algemeen ook gelijk de uitslag krijgen. In principe moet de ammoniak-waarde onder de 45 umol/l liggen. In de praktijk wordt nader onderzoek verricht als de gevonden ammoniakwaarde 60 umol/l of hoger is. De ervaring heeft geleerd dat de overgrote meerderheid van pups met een ammoniakwaarde tussen de 45 en 60 geen shunt heeft. Daarom is de grens bij 60 umol/l gelegd. Echter: er zijn meerdere gevallen bekend van Cairn-pups met een ammoniakwaarde tussen de 50 en 60 umol/l die wl een shunt hadden. Heeft een pup dus een ammoniakwaarde, die 60 umol/l of hoger is, dan wordt standaard verder onderzoek gedaan. Voor fokkers van pups met ammoniakwaarden tussen de 50 en 60 umol/l is het nadere onderzoek niet verplicht, maar wel aan te raden.
Voor veel fokkers is het moeilijk te begrijpen dat een pup met een ammoniakwaarde van 57 umol/l wel een shunt kan hebben, terwijl een pup met een waarde van 78 umol/l dit mogelijk niet heeft. Men moet zich hierbij realiseren dat het bij deze test gaat om het meten van een uiterst kleine hoeveelheid ammoniak in het bloed. Alleen een test, welke volgens een speciale methode, zeer zorgvuldig wordt uitgevoerd, is betrouwbaar.
In de praktijk blijkt dat er bij de uitslagen tussen de 50 en 80 umol/l sprake is van een "grijs" gebied: f de hond heeft een shunt en door toevallige oorzaken geen zeer sterk verhoogde ammoniakwaarde f de hond heeft geen shunt maar door toevallige oorzaken wel een enigszins verhoogde ammoniakwaarde. Alleen nader onderzoek kan in dit grijze gebied duidelijkheid verschaffen.
Nogmaals: bij een pup met een waarde vanaf 60 umol/l wordt standaard nader onderzoek verricht; voor pups met een ammoniakwaarde tussen de 50 en 60 umol/l wordt het aanbevolen.

Ammoniak-tolerantie-test
Bij pups met een verhoogde ammoniakwaarde kan een ammoniak-tolerantie-test worden uitgevoerd. Allereerst wordt bij de hond een buisje bloed afgenomen voor een ammoniak-bepaling. Daarna wordt een kleine hoeveelheid ammoniak-oplossing in de endeldarm ingebracht, welke hoeveelheid bij gezonde honden door de lever wordt uitgezeefd. Na 20 en 40 minuten wordt nogmaals een buisje bloed afgenomen voor een ammoniak-bepaling. Bij gezonde dieren vindt geen stijging van de ammoniakconcentratie plaats, bij dieren met een portosystemische shunt vindt er een zeer duidelijke stijging plaats (meestal tot boven de 150 umol/l). Er is geen relatie tussen de hoogte van de ammoniakconcentratie en de grootte van de shunt of de ernst van de verschijnselen. Helaas is er ook in de ammoniak-tolerantie-test sprake van een 'grijs' gebied: heel soms vindt er een geringe verhoging van het ammoniak plaats, die hoogstwaarschijnlijk als normaal moet worden beschouwd. Het overdoen van de ammoniak-tolerantie-test is een mogelijkheid om uitsluitsel te krijgen of er inderdaad geen shunt aanwezig is. De ammoniak-tolerantie-test is niet belastend voor de volwassen hond en ook niet voor een pup.
De kosten voor de ammoniak-tolerantie-test bedragen in Utrecht circa 70,-; bij de overige dierenartsen moet u rekenen op een hoger bedrag.
Een ammoniak-tolerantie-test behoort overigens niet tot de standaard procedure. Meest van tijd wordt bij twijfel eerst galzuren gemeten. Wanneer de concentratie galzuren te hoog is wijst dit op een niet goed functionerende lever. De uitslag van deze meting laat een dag op zich wachten. Wanneer de ammoniakwaarde sterk verhoogd is zal overigens veelal geadviseerd worden om een echo of CT-scan te laten maken.

Echo/CT-scan
De ultieme bevestiging van het wel of niet aanwezig zijn van een shunt kan gedaan worden met behulp van visualisatie van het vat. Deze visualisatie kan met behulp van een echo of onder lichte verdoving via een CT-scan. Met behulp van deze technieken kan tevens de locatie van het vat bepaald worden.

Wat te doen bij een shunt?
Uiteindelijk is een portosytemische shunt dodelijk. De hond 'groeit er niet overheen' en de shunt gaat ook niet vanzelf dicht.
In principe zijn er twee oplossingen:

Operatie
In principe wordt een portosystemische shunt behandeld door hem operatief af te sluiten. De extrahepathische shunt is gelukkig goed operabel. Tegenwoordig wordt de shunt niet altijd helemaal afgesloten, maar wel zoveel mogelijk. Het sluiten van een portosystemische shunt is specialistisch werk: te veel sluiten kan leverstuwing geven, te veel openlaten geeft onvoldoende effect. Bij de Cairns met een portosystemische shunt worden meestal op een leeftijd van 3-4 maanden geopereerd. Het succespercentage ligt bij de Cairn Terrier op 85%. Bij de Yorkshire Terrier zijn geen cijfers bekend, maar het is een zr risico volle operatie.
Na een geslaagde operatie kan een hond met een portosystemische shunt een normaal leven leiden en hoeft op geen enkel terrein ontzien te worden. Men moet zich echter wel realiseren dat hoewel het dier gezond is, hij of zij nog steeds drager van de erfelijke informatie die de shunt veroorzaakte is! Gebruik van een geopereerde hond voor de fokkerij is dus volstrekt af te raden!
De totaalkosten van een operatie bedragen ongeveer 2200,-.
Afhankelijk van de situatie kan de behandeld dierenarts de hond tot het moment van de operatie een speciaal dieet voorschrijven.

Euthanasie
Als om wat voor reden dan ook niet voor een operatie gekozen wordt, nadat vaststaat dat de hond aan een portosystemische shunt lijdt, is de meest rele oplossing de hond in te laten slapen, voordat de shuntverschijnselen zich voor gaan doen.

Individuele testen
Het kan zijn dat bij een hond uit een niet-gecontroleerd nest verschijnselen optreden, die de eigenaar of de dierenarts doen denken aan een portosystemische shunt. In dit geval kan de behandelend dierenarts een afspraak maken met de Kliniek voor Gezelschapsdieren te Utrecht.
Als iemand een pup uit een niet-gecontroleerd nest heeft gekocht kan deze voor de zekerheid door de Kliniek in Utrecht worden getest.

Vererving
Over het ontstaan van de portosystemische shunt is nog weinig bekend. De Yorkshire Terrier is niet het enige ras waarbij de shunt wordt vastgesteld, bij vele andere rassen is de shunt geconstateerd.
De deskundigen gaan er vanuit dat er in elk geval erfelijke factoren in het spel zijn. De meest waarschijnlijke wijze van vererving voor de portosystemische shunt is de polygene overerving, dat wil zeggen dat er meerdere genenparen bij betrokken zijn. De vererving is daardoor een zeer ingewikkelde zaak.
Met behulp van proefkruisingen is een poging gedaan om te achterhalen wat deze vererving precies is. Uit combinaties van aangedane honden zijn een drietal nesten verkregen. Bij een simpele vererving zouden deze nesten uit alleen aangedane pups moeten bestaan. Dit was niet het geval. De resultaten van de proefparingen ondersteunen dus de hypothese van een complexe vererving.
Sinds januari 2008 is een promovendus in Utrecht begonnen aan het project de genetische achtergrond van portosystemische shunts in honden. Mede dankzij een grote subsidie vanuit de Europese Unie is hij in staat zich in eerste instantie te richten op de Cairn terrir. Met behulp van innovatieve technieken wordt gekeken waar op het DNA veranderingen hebben plaatsgevonden die bepalend zijn voor deze aandoening. Met deze resultaten hopen zij een DNA test te kunnen ontwikkelen die het voorkomen van shunts in Cairn Terriers nog verder terug moet gaan dringen.
Zolang er nog geen 100% duidelijkheid is over de wijze van vererving van de portosystemische shunt wordt fokkers vooralsnog niet het advies gegeven een ouderdier met een nakomeling met een portosystemische shunt van de fokkerij uit te sluiten. Wel wordt door de Kliniek voor Gezelschapsdieren te Utrecht afgeraden de combinatie waaruit een pup met een portosystemische shunt is geboren te herhalen.

 

Top